نوآوری‌های فقهی آیت الله معرفت
31 بازدید
موضوع: رجال و تراجم
مصاحبه کننده : خبرگزاری قرآنی ایکنا
محل مصاحبه : تبریز
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : سایت خبرگزاری ایکنا
تعداد شرکت کننده : 0
دوشنبه 27 مهر 1388 09:19:24             شماره‌ خبر :480120
آيت‌الله معرفت؛ احياگر علوم قرآنی در دوران معاصر /21
حسن رهبری:

نوآوری‌های فقهی آيت‌الله معرفت نتيجه قرآن‌شناسی و حديث‌كاوی عميق بود

گروه انديشه: يك محقق علوم قرآن و حديث در علل نوآوری‌های فقهی آيت‌الله معرفت گفت: قرآن‌شناسی و حديث‌كاوی عميق آيت‌الله معرفت در عرصه قرآنی عاملی برای نوآوری و پختگی در اظهارنظرهای فقهی شد.

«حسن رهبری» محقق علوم قرآن و حديث

«حسن رهبری»، از محققان علوم قرآن و حديث، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، ضمن بيان اين مطلب در پاسخ به اين سؤال كه نوآوری‌های فقهی آيت‌الله معرفت چه بود؟ گفت: قرآن‌شناسی و حديث‌كاوی عميق آيت‌الله معرفت در عرصه قرآنی، برخی از آرای فقهی ايشان را برجستگی‌هايی بخشيده بود كه می‌توانست با مقتضيات زمانی، سازگاری نشان دهد. آيت‌الله معرفت از ركود فقهی حوزه‌ها افسوس داشت و معتقد بود كه فقه ما از زمان صاحب جواهر تاكنون در حال ركود است و درجا می‌زند و قدمی برای پيشرفت آن با زمان و مكان برداشته نشده است.

وی افزود: آيت‌الله معرفت می‌گويد كه نمی‌شود عرفيات صد سال پيش را برای حال ملاك قرار داد؛ يعنی يك فقيه حق ندارد ببيند؛ مثلا شيخ بهايی در كتاب «جامع عباسی» جامعه خود را چگونه ارزيابی كرده و چگونه حلال و حرام آن زمان را تطبيق داده است. اين درست نيست، الآن ما بايد زمان خودمان را ببينيم چه چيزی در عرف ما جريان دارد و آن را با شرع تطبيق دهيم. پس زمان و مكان نقش اساسی در (يجری فی العرف و العادة)، دارند؛ اما در باب عبادات، اصل تعبد است و زمان و مكان هيچ تأثيری در آن ندارد.

نويسنده كتاب «مسجد، نهاد عبادت و ستاد ولايت» در پاسخ به اين سؤال كه نظر آيت‌الله معرفت درباره تقليد چه بود؟ تصريح كرد: آيت‌الله معرفت در باب تقليد بر اين باور بود كه با توجه به گستردگی علوم و فنون در دنيای كنونی و دخالت فقه در بيشتر آن‌ها، امروز ادعای فقيه مطلق بودن از كسی پذيرفته نيست؛ بنابراين مكلف می‌تواند بنا بر تشخيص، در يك موضوع فقهی از يك فقيه و در موضوع ديگر از فقيه ديگری تقليد كند.

وی اظهار كرد: می‌دانيم كه در جمهوری اسلامی ايران، بانك بدون ربا يكی از موضوعات مهمی است كه علی ر‌غم تحولات ايجاد شده، و مطابقت دادن عمليات آن با موازين شرعی، هنوز معاملات آن مورد اعتراض بيشتر حوزويان بوده و هر از چندگاهی در رسانه‌ها و تريبون‌های حوزوی مورد نقد قرار می‌گيرد، اما آيت‌الله معرفت چنين نظر می‌دهد: «بانك يك هسته محوری است و چون ما بانك را به وجود نياورده‌ايم، نمی‌توانيم شرايطش را نيز تغيير دهيم. پس خودمان را هم نبايد گول بزنيم كه اسمش مضاربه است يا چيزهای ديگر؛ چون بانك را اروپايی‌ها برای ‌ما آورده‌اند؛ لذا شرايطش را بايد ملتزم بشويم كه آن‌ها گفتند و الا ما از دنيا حذف می‌شويم.»

رهبری تأكيد كرد: آيت‌الله معرفت تصريح می‌كند: «ربايی كه شارع حرام كرده به دليل مسئله استثمار بوده است و هيچ يك از ملاكات ربا را كه شارع در صدر اسلام حرام كرده در اين معاملات ربوی بانكی امروزه وجود ندارد، پس وجهی برای حرمت آن نيست؛ لذا بهره بانكی ـ در بانك‌های دولتی ـ اشكالی ندارد.»

نويسنده كتاب «اسلام و ساماندهی جمعيت» در ادامه سخنانش تصريح كرد: موسيقی هم از جمله مسائل مبتلابه جامعه است كه پاسخ‌های حوزه فقاهت، تاكنون نتوانسته در رابطه با آن از سردرگمی جامعه اسلامی كاسته باشد؛ لذا مردم دچار افراط و تفريط شده و چه بسا مشخص نبودن مرز حلال و حرام آن، اختلافات خانوادگی را در مراسم عروسی و غيره موجب می‌‌شود. آيت‌الله معرفت ـ همانند شهيد مطهری ـ معتقد بود كه «هرچه درباره آن، نهی و تحريمی قطعی از جانب شرع نرسيده باشد، به حكم اولی مباح و حلال است؛ از جمله استعمال آلات موسيقی».

وی تأكيد كرد: آيت‌الله معرفت معتقد بود كه آنچه در شرع مطرح شده، «آلات الملاحی» است؛ يعنی استعمال وسايلی كه مردم را گمراه كرده و به راه ضلالت هدايت كند و آن موقعی كه اين آلات وسيله‌ای قرار گيرند تا زنان و مردان بی‌هوش و مدهوش، مستانه و بی‌خردانه از خود بی‌خود شوند، ولی اگر در جهت صحيح انجام گيرد، هيچ دليلی بر تحريم آن نداريم».

نويسنده كتاب «تصحيح و تعليق سيدای نفسی» در پاسخ به اين سؤال كه آيت‌‌الله معرفت درباره نوع حكومت در اسلام، چه ديدگاهی داشت؟ گفت: آيت‌‌الله معرفت معتقد بود كه اسلام هيچ وقت نظام حكومتی تعيين نكرده است، البته اصول و قوانينی را مطرح كرده تا به وسيله آن جلوی سرقت و فساد گرفته شود، اما چگونگی پياده شدن آن و انتخاب نوع حكومت را به عهده مردم گذاشته تا طبق اقتضای زمان و مصلحت خود عمل كنند.

وی خاطرنشان كرد: به اعتقاد آيت‌الله معرفت، سكوت اسلام در انتخاب روش حكومتی به معنای نقص اسلام نيست؛ بلكه اين كمال اسلام است؛ چون اسلام دينی است كه برای ابديت آمده است و هماهنگ با پيشرفت بشر است، اگر نظام حكومتی ارائه می‌داد به معنای توقف و جمود بود.

آدرس اینترنتی